Facebook Twitter Linked-in Whatsapp

Basında Tayland’ın Kamboçya'ya yönelik peş peşe hava operasyonları gerçekleştirdiğine geniş yer verilmiştir. İki komşu ülke arasında haftalardır devam eden sınırdaki gerilimli hava, yeni bir çatışma dalgasına dönüşmüştür. 

 

Tayland'ın hava saldırılarına başlamasıyla ABD Başkanı Donald Trump'ın iki ay önce başkanlık ettiği barış planının çökmenin eşiğine geldiği söylenebilir. Sınır bölgelerinde siviller tahliye edilirken, Tayland, Kamboçya'nın ağır silahlı birliklerini harekete geçirdiği belirtilmektedir. Öte yandan yetkililer, saldırı nedeniyle 5 kişinin öldüğünü ve 10'dan fazla kişinin yaralandığını bildirmişlerdir.

 

    Açıklamada, bu faaliyetlerin askeri operasyonları tırmandırabileceği ve Tayland sınır bölgesi için tehdit oluşturabileceği değerlendirmesinde bulunuldu.

 

    Hava saldırılarının bir misilleme olduğunu dile getiren Taylandlı Tümgeneral Winthai Suvaree, "Hedef, Chong An Ma Geçidi bölgesindeki Kamboçya'nın silah destek mevzileriydi" demiştir. Suvaree, bu hedeflerin daha önce Anupong Üssü'ndeki Tayland askerlerine topçu ve havan topu saldırısı düzenlediğini ve bu saldırıda bir askerin hayatını kaybettiğini, iki askerin de yaralandığını sözlerine eklemiştir.

 

    Kamboçya Milli Savunma Bakanlığı, sosyal medya platformu X'te yaptığı açıklamada Tayland'ın iddialarını yalanlamış ve açıklamaların "yanlış bilgi" olduğunu belirtmiştir Kamboçyalı yetkililer, durumu dikkatle izlemeye devam ettiklerini kaydetti.

 

**Tayland’da yaklaşık 500.000’den fazla kişinin tahliye edildiği, 700 okulun kapatıldığı,

**Kamboçya’nın askeri ve sivil hedeflere ateş açtığı,

**Kamboçya’da 127.000 kişinin tahliye edildiği, bir Taylandlı askerin hayatını kaybettiği,

**Tayland’ın doğusunda Sa Kaeo eyaletinde bulunan binlerce Kamboçyalı sınır kapılarında yığılmış, ülkelerine dönmek istemektedirler. Bu eyalette sokağa çıkma yasağı ilan edilmiştir.

 

Kamboçya-Tayland Sınır Çatışmaları

11'inci yüzyıldan kalma bir tapınağı UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne kaydettirmeye çalışan Kamboçya, tapınağın ihtilâflı bölge içinde kalması yüzünden Tayland ile 2008’den itibaren gerginlik içinde yaşamaya başlamıştı. Bu olay Tayland'da protestolara yol açıyor ve yıllar boyu her iki tarafta da asker ve sivillerin öldüğü çatışmalar yaşanıyordu.

 

Yirminci yüzyıl başlarında

Kamboçya ile Tayland arasındaki sınır anlaşmazlığı, 1904 ve 1907 anlaşmaları kapsamında oluşturulan sınır çizgilerindeki belirsizliklerden kaynaklanmaktaydı. Kamboçya'yı da içeren. Fransız sömürge yetkilileri tarafından üretilen anlaşma haritaları ve araştırma belgeleri genellikle kesin değildi ve bu da çeşitli dağlık alanlar ve stratejik geçitler üzerinde örtüşen iddialara yol açıyordu.

 

Kamboçya'nın 1953'te Fransa'dan bağımsızlığını kazanmasının ardından Preah Vihear tapınak kompleksinin egemenliği anlaşmazlığın odak noktası haline geldi. Uluslararası Adalet Divanı (UAD), 1962'de tarihi haritalara ve Fransız araştırma belgelerine atıfta bulunarak tapınağın Kamboçya'ya verilmesine karar verdi. Ancak mahkeme, çevredeki bölgeyi net bir şekilde tanımlamadı ve bitişikteki yaylaları, uçurumları ve tapınağa yaklaşımları yasal ve askeri bir belirsizlik durumunda bıraktı.

 

Yüzyılın sonunda

Anlaşmazlık, hem Tayland hem de Khmer duygularının sınır egemenliği konusundaki hassasiyeti yoğunlaştırdığı 20’nci yüzyılın sonlarına kadar büyük ölçüde stabil kaldı. 2008'den 2011'e kadar, topçu değişimleri, devriye çatışmaları ve sınırlı saldırılar da dahil olmak üzere yeni askeri çatışmalar patlak vermişti. 

Her iki tarafta da çok sayıda ölüm ve yaralanma olunca çatışmalar, bölgenin süregelen değişkenliğinin ve tarihi anlaşmaları çağdaş milliyetçi iddialarla uzlaştırmanın zorluğunun ortaya koymuştu.

 

Bu yılın içinde yaşananlar

    Bu yıl 28 Mayıs'taki Zümrüt Üçgeni çatışmaları sırasında her iki ülke de birçok kez tartışmalı bölgede gerilim yaratmıştı. Gerilimler, 24 Temmuz'da silahlı çatışmaya dönüşmüş, Tayland ve Kamboçya daha sonra 28 Temmuz'da koşulsuz ateşkes konusunda anlaşmışlardı 

 

    23 Temmuz'da Taylandlı bir asker, anti-personel mayınına basıp ağır yaralanınca gerginlik daha da arttı. Hatta sınırın 40 kilometrelik kısmı boyunca karşılıklı topçu ve hafif silah ateşi açıldığı bildirilmiş, çatışmalarda 200.000'den fazla sivili yerinden edilmişti. 

 

24 Temmuz 2025'te sınır bölgesindeki çatışmalarda Tayland Hava Kuvvetleri (RTAF) Kamboçya askeri tesislerine hava saldırıları düzenlemiş, bunun üzerine her iki ülke de büyükelçilerini geri çağırarak sınır kapılarını kapatmıştı. Çatışmalar ertesi güne kadar devam etmişti.

 

BM Genel Sekreter Sözcü Yardımcısı Farhan Haq tarafından yapılan açıklamada. "Anlaşmazlığa kalıcı bir çözüm bulmak amacıyla azami itidal göstermeye ve her türlü sorunu diyalog yoluyla ve iyi bir komşuluk ruhu içinde ele almaya özen gösterilmeli" denilmişti.

 

Trump devrede

    Donald Trump, Tayland ve Kamboçya'nın farklılıklarını çözmek istediğine inandığını söyledi, çünkü her iki ülkenin liderleri ölümcül çatışmaları sona erdirmek için Malezya'da görüşmeler yapmıştı.

 

    ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD Dışişleri Bakanlığı yetkililerinin barış çabalarına yardımcı olmak için Malezya'da bulunduğunu söylemişti. Kamboçya Başbakanı Hun Manet, toplantının "ABD tarafından ortaklaşa ve Çin'in katılımıyla düzenlendiğini" ifade etmişti.

 

Çin, Kamboçya'nın yakın bir müttefiki ve daha önce çatışmayla ilgili endişelerini dile getirerek, bunun "barış görüşmelerini teşvik edeceğini" ve "gerilimi azaltmada yapıcı bir rol oynayacağını" söylemişti. Malezya ise, bölgesel blok olan Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği'nin şu anki başkanı ve aynı zamanda çatışmalara son verilmesi çağrısında bulunuyor.

 

Bu çabaların sonuç getireceğini ve kısa zamanda düzelme olacağını beklemek için zaman çok erkendir. Tacı takmakla, karşılayan dansçılara ayak uydurmakla veya Çin Devlet Başkanı ile görüşmelerle beklentiler gerçekleşmez. Kökü bir asır kadar geriye dayanan ve müzmin hale gelmiş bir mesele bir günde çözülemez. Sınırda yeni bir düzenleme yapılmış mıdır? İhtilâflı bölgenin yer altı ve yer üstü madenleri var mıdır, nasıl bir bölüşme yapılmıştır? Sınır kapıları açılmış mıdır, sınır ticareti, kotalar belirlenmiş midir? Umarım daha da ayrıntılar ele alınarak bir çözüm sağlanmış olsun…  

 

— KÖŞE YAZISI SONU —